Een schooljaar vol nieuwigheden: wat verandert er in jouw school vanaf september?

In dit artikel:

Het Vlaamse onderwijs start het nieuwe schooljaar met meer verplichte lestijd. Scholen krijgen minder vrije en facultatieve verlofdagen; in het basisonderwijs blijft in totaal nog anderhalve dag mogelijk. Als een school toch sluit, moeten de gemiste lesuren later worden ingehaald. Ook het aantal dagen voor examens, deliberaties en klassenraden daalt: scholen mogen daarvoor over het hele jaar nog 50 in plaats van 60 halve dagen inzetten. Per examenperiode mogen deliberatie en feedback samen maximaal vier dagen duren. Leerlingen uit de derde graad mogen bij het wegvallen van een les op het einde van de dag soms vroeger naar huis, jongere leerlingen blijven op school. De laatste schooldag moet in principe volledig worden ingevuld.

In alle basisscholen begint de officiële invoering van nieuwe minimumdoelen voor Nederlands, wiskunde, wetenschap en techniek. Die beschrijven wat leerlingen minimaal moeten kennen en kunnen tegen het einde van de derde kleuterklas, het vierde en het zesde leerjaar. Scholen krijgen tot 2030-2031 de tijd om de doelen volledig toe te passen, maar moeten wel een invoeringsplan maken. Dertig inspiratiescholen testen effectieve aanpakken uit en delen hun ervaringen vanaf volgend schooljaar met andere scholen.

Twintig pioniersscholen onderzoeken intussen hoe inclusiever onderwijs kan werken. Ze werken samen met gewoon en buitengewoon onderwijs, leersteuncentra en de zorgsector. Vlaanderen wil tegen 2040 evolueren naar scholen waarin leerlingen met en zonder extra zorgnoden samen les volgen. De proeftuinen kunnen bijvoorbeeld multidisciplinaire teams met leerkrachten, therapeuten en logopedisten inzetten. Vandaag volgt ongeveer 6 procent van de Vlaamse leerlingen buitengewoon onderwijs, tegenover minder dan 2 procent gemiddeld in Europa.

De beslissing over de overstap van de derde kleuterklas naar het eerste leerjaar wordt ook strenger. Vanaf het einde van dit schooljaar kan de klassenraad beslissen dat een kind door bijvoorbeeld een taalachterstand of onvoldoende schoolrijpheid langer in het kleuteronderwijs blijft. Ouders kunnen daarover eerst met de directeur spreken en daarna beroep aantekenen. Momenteel blijft ongeveer één op de twintig kinderen zitten in het eerste leerjaar; critici vrezen extra administratie voor kleuterleerkrachten.

Anderstalige nieuwkomers vanaf het tweede leerjaar kunnen voortaan naar aparte taalklassen, waar ze intensief Nederlands leren en tegelijk de belangrijkste minimumdoelen inoefenen. Ook kinderen die al langer in Vlaanderen wonen maar de onderwijstaal onvoldoende beheersen, kunnen er terecht. Basisscholen krijgen daarnaast extra middelen voor taalondersteuning in kleine groepen. Ongeveer 5 procent van de leerlingen die dit jaar naar het secundair onderwijs overstappen, heeft volgens hun leerkrachten extra taaluren nodig. Secundaire scholen moeten daarvoor maximaal drie bijkomende uren aanbieden.

Tegenover die extra ondersteuning staan besparingen in het secundair onderwijs. Er wordt 35 miljoen euro bespaard op uren om leerkrachten aan te stellen, waardoor scholen vaker groepen zullen samenvoegen. Voor praktijkvakken kan dat betekenen dat leerlingen uit verschillende jaren samen les krijgen. De geplande besparing voor dit schooljaar werd wel verlaagd van 150 naar 63 miljoen euro. Ook twee derde van de middelen voor vervolgcoaches, die anderstalige nieuwkomers na hun OKAN-traject begeleiden, verdwijnt.

Voor startende leerkrachten wordt 48 miljoen euro uitgetrokken. Het oorspronkelijke plan was om hen bij een voltijdse opdracht 80 procent voor de klas te laten staan en de rest van de tijd te laten begeleiden. Omdat dat organisatorisch moeilijk kan zijn, mogen scholen de middelen voorlopig flexibel inzetten, onder meer om de gevolgen van de besparingen op te vangen. Praktijkrichtingen krijgen ongeveer 7 procent meer middelen om schoolkosten te verlagen. Dit jaar moeten scholen vooral plannen maken; vanaf volgend schooljaar mogen ze onder meer geen beschermende werkkledij zoals veiligheidsschoenen en -brillen meer aanrekenen.

Elke school wijst voortaan een gedragsexpert aan die het team helpt met rust, routines en duidelijke structuur. Bij een schoolwissel mag een tuchtdossier bovendien aan de nieuwe school worden bezorgd, inclusief eerdere begeleidingsmaatregelen. Andere gedragsmaatregelen, zoals controles van lockers en rugzakken of verplichte begeleiding door gedragsspecialisten, volgen pas volgend schooljaar.

Zwangere leerkrachten in het kleuter- en buitengewoon onderwijs krijgen in principe een alternatieve pedagogische opdracht binnen dezelfde of een nabije school, in plaats van automatisch thuis te blijven. Aan de levensbeschouwelijke vakken verandert dit schooljaar nog niets. Een eerder akkoord over het schrappen van 1.300 banen kan na negatief advies niet worden uitgevoerd; de Vlaamse regering zoekt naar een nieuw akkoord. Ook de onderhandelingen over de loopbaan van leerkrachten lopen nog.